UWAGA NA TOKSOPLAZMOZĘ

Toksoplazmoza jest chorobą zakaźną zwierząt i człowieka. Jest przykładem chorób odzwierzęcych czyli zoonoz. Wywołuje ją zakażenie pierwotniakiem Toxoplasma gondii. Zakażenie toksoplazmowe jest szeroko rozpowszechnione wśród zwierząt dzikich i domowych. Rezerwuarem pierwotniaka w przyrodzie są zwłaszcza drobne gryzonie np. myszy, szczury.
Zakażenie T. gondii jest również częste u ludzi, ale przeważnie przebiega bezobjawowo. Według danych Światowej Organizacji Zdrowie (WHO) zarażenie dotyczy 1/3 ludności świata. Odczyny serologiczne (badania krwi) wypadają w Polsce dodatnio u około 25% zbadanych osób. Natomiast najwyższe odsetki odczynów dodatnich około 70% otrzymano u kobiet z zaburzeniami przebiegu ciąży (poronienia).
W tkankach i krwi zakażonych zwierząt występują dwie postacie pasożyta- postać wolna o kształcie półksiężycowatym średnicy 4 7 ƒĘm tj. postać inwazyjna (oocysta) oraz postacie otorbione (cysty) o średnicy do 200 ƒĘm. Żywicielem ostatecznym są koty. Tylko w przewodzie pokarmowym kota odbywa się pełny cykl rozwojowy toksoplazm, a w stolcach tych zwierząt okresowo wydalane są liczne oocysty (postacie inwazyjne), które w wilgotnych warunkach (wilgotna ziemia, piasek, woda) zachowują zdolność zakażania do czterech miesięcy. Zasadniczym źródłem zakażenia dla człowieka jest więc kot, który przez około 3 tygodnie (gdy sam zachoruje na toksoplazmozę) wydala z kałem oocysty.
Koty trzymane tylko w mieszkaniach i żywione karmą z puszek są zwykle wolne od toksoplazmozy. Natomiast koty dożywiane surowym mięsem i polujące mogą być zarażone toksoplazmą. Pies nie stanowi dla człowieka zagrożenia jeśli chodzi o możliwość zarażenia się toksoplazmozą.
Drogi zarażenia człowieka:
- przez spożycie oocyst z pożywieniem, wodą lub przez zanieczyszczone glebą ręce,
- przez spożycie mięsa zawierającego cysty (surowe lub półsurowe mięso wieprzowe, wołowe, baranie).
Pierwotniak może tworzyć cysty w prawie wszystkich narządach wewnętrznych, ale przede wszystkim w mięśniach i mózgu zakażonych ludzi i zwierząt. Po wniknięciu do organizmu toksoplazmy drogą krwi i limfy przenoszone są do różnych narządów i tam wytwarzają ogniska zapalno- martwicze. U osób dorosłych ogniska te są małe i dają nieznaczne objawy lub zakażenie przebiega bezobjawowo.

Wyróżniamy dwie postacie kliniczne toksoplazmozy nabytą i wrodzoną. Nabyta- nie ma jednorodnego, swoistego obrazu klinicznego.
Toksoplazmoza nabyta najczęściej przebiega bezobjawowo. Natomiast rzadziej daje objawy takie jak:
- powiększenie węzłów chłonnych (najczęściej szyjnych i karkowych),
- osłabienie, brak apetytu,
- powiększenie wątroby, śledziony,
- wysypki,
- bóle głowy,
- bóle mięśni i stawów,
- rzadko zapalenie mięśnia sercowego, płuc i mózgu

Toksoplasma gondii w mikroskopie elektronowym

Toksoplazmoza wrodzona
Część pasożytów ulega otorbieniu- w postaci cyst, które pozostają w różnych tkankach (okres utajony zakażenia). Po przebyciu zakażenia przez kobietę- gdy ma ona cysty w macicy, w czasie ciąży cysty się otwierają i uwolnione toksoplazmy przechodzą przez łożysko do płodu (może się to powtarzać w następnych ciążach).
Zależnie od trymestru ciąży pojawiają się u dziecka objawy chorobowe. W pierwszym trymestrze ciąży zakażenie toksoplazmą powoduje najczęściej poronienie. Zarażenie w drugim trymestrze ciąży u dziecka powoduje toksoplazmozę wrodzoną. Jej trzy główne objawy to: wodogłowie, zwapnienia śródmózgowe (w miejscach ognisk martwicy) i zapalenie oczu (naczyniówki i siatkówki) mogące prowadzić do ślepoty. Natomiast gdy do zarażenia dojdzie w trzecim trymestrze ciąży objawy u dziecka mogą wystąpić dopiero po kilku miesiącach życia, a zmiany w oku (toksoplazmoza oczna) może dać objawy po kilku latach.
Późne następstwa choroby u dzieci to upośledzenie rozwoju umysłowego, głuchota, zapalenie naczyniówki i siatkówki oka i padaczka.
Rozpoznanie opiera się na wynikach badań krwi (swoiste przeciwciała, swoiste testy) i płynu mózgowo- rdzeniowego.
Rokowanie w toksoplazmozie nabytej jest najczęściej dobre, choć wymaga ona specjalistycznego leczenia. Natomiast toksoplazmoza wrodzona często prowadzi do uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Zapalenie naczyniówki oka może mieć przebieg nawracający.
Zapobieganie toksoplazmozie:
- Przestrzeganie zasad higieny w kontakcie z kotami, zwłaszcza muszą uważać kobiety młode i ciężarne,
- Wykonywanie okresowych badań zwierząt u weterynarza,
- Dbałość o czystość środowiska (zwłaszcza miejsc zabaw dzieci np. skwerów, piaskownic),
- Okresowe badanie na toksoplazmozę kotów dla sprawdzenia czy nie są siewcami cyst. Stwierdzenie u kota w kale oocyst toksoplazmy nie jest wskazaniem do uśpienia zwierzęcia lecz do jego leczenia,
- Spożywanie mięsa po obróbce termicznej. Natomiast mięso przeznaczone do spożycia na surowo powinno być zamrożone przynajmniej przez dobę.